Archive op december 2015

KNMG Artsenpanel: WhatsApp is waardevol, maar beveiliging een must

Artsen gebruiken app-diensten op het werk vooral voor contact met collega’s. Er gaan in beperkte mate ook foto’s van wonden, diagnoses en second opinions over en weer. Dit blijkt uit onderzoek onder het KNMG Artsenpanel. Het grote merendeel van de ondervraagde artsen is zich bewust van de privacy- en beveiligingsrisico’s van deze manier van online communiceren. In lijn hiermee is het advies van de KNMG: stuur geen tot de persoon herleidbare gegevens over de app en wis foto’s weer bij verzender en ontvanger.

Op basis van het onderzoek kan worden geconcludeerd dat WhatsApp inmiddels onmiskenbaar aanwezig is op de werkvloer van de arts. Maar het WhatsAppen van foto’s, met een gemiddelde van een foto per maand, blijkt geen reguliere activiteit. Artsen onderstrepen de waarde van het gebruik van WhatsApp, maar onderkennen tegelijkertijd de risico’s van onbeveiligde data-uitwisseling en – opslag. Artsen zouden daarom gebaat zijn bij alternatieve messenger apps die specifiek zijn ingericht op de medische context en de eisen die aan een beveiligde uitwisseling en opslag van patiëntgegevens worden gesteld.

De KNMG bevroeg het artsenpanel om meer inzicht te krijgen in het gebruik van WhatsApp op de werkvloer. Voor zover bekend, is in Nederland niet eerder zo’n breed onderzoek gedaan naar het gebruik van WhatsApp door artsen. Toch verschijnen regelmatig berichten in de media die veronderstellen dat artsen WhatsApp op grote schaal gebruiken, met name voor het versturen van foto’s van patiënten. WhatsApp blijkt door 97% van de ondervraagde artsen gebruikt te worden. Daarnaast wordt in mindere mate gebruik gemaakt van iMessage (14%), Facebook Messenger (7%) en Telegram (6%). Uit ons onderzoek blijkt dat negen op de tien artsen een smartphone heeft die ook wordt gebruikt tijdens het werk.

Gebruik van smartphone op het werk

De meeste artsen gebruiken WhatsApp vooral privé (86%), bijna de helft van de artsen (44%) gebruikt het ook voor hun werk. Dit is dan meestal om afspraken te maken met collega’s (66%) of anderszins contact met hen te onderhouden (61%). De meeste berichten bevatten een vraag (75%) of een voorstel 60%) waarbij men advies inwint (54%) of een akkoord vraagt (45%). Medisch specialisten doen dat iets vaker dan huisartsen.

Artsen gebruiken hun smartphone op hun werk het meest als webbrowser (87%) en om te e-mailen (67%). Medisch specialisten (77%) mailen voor hun werk vaker met hun smartphone dan huisartsen (55%). Het merendeel van de artsen zoekt via deze weg online naar medische informatie (76%) of zoekt richtlijnen op (71%). Huisartsen doen dat iets vaker dan medisch specialisten.

Hoeveel foto’s?!

Specifiek ten aanzien van berichtgeving in de media waarin wordt verondersteld dat artsen voortdurend foto’s van patiënten naar elkaar ‘appen’, blijkt dit niet uit ons onderzoek. Een derde van de artsen (33%) geeft aan via een messenger app ‘wel eens’ foto’s met patiëntinformatie te versturen. Onder de artsen die WhatsApp of een andere messenger app op hun smartphone gebruiken voor werk gerelateerde doelen (44%) wordt gemiddeld een keer per maand een foto verstuurd om advies te vragen aan een collega over een bepaalde diagnose of voor een second opinion. Dit zijn meestal foto’s van wonden (huisartsen: 87% en medisch specialisten: 41%) of van de huid (huisartsen: 73% en medisch specialisten: 43%).

Aandacht voor privacy patiënt

Artsen zien als groot voordeel aan het gebruik van WhatsApp dat informatie gemakkelijk en snel kan worden gedeeld met collega-artsen. Het gaat daarbij vooral om tekstberichten met daarin een vergaderverzoek of andere algemene vraag. Vanwege de korte lijnen tussen collega’s kan men direct schakelen wanneer dit nodig is. Wel is het overgrote merendeel van de ondervraagde artsen zich bewust van de privacy- en beveiligingsrisico’s van deze manier van online communiceren.

Advies KNMG

De KNMG ziet het als haar taak om artsen voldoende richtlijnen mee te geven, zodat waar WhatsApp wordt ingezet dit inderdaad de kwaliteit van zorg aan de patiënt dient zonder de privacy van de patiënt te schenden. De KNMG adviseert artsen daarom WhatsApp alleen te gebruiken voor het versturen van patiëntinformatie wanneer dit de zorg voor de patiënt aantoonbaar ten goede komt en de verstuurde gegevens op geen enkele wijze herleidbaar zijn tot deze patiënt. Lees voor meer richtlijnen het KNMG-praktijkdilemma Mag een arts patiëntgegevens uitwisselen via Whatsapp?

Deelnemers aan dit onderzoek van de KNMG

Het KNMG artsenpanel bestaat uit een afspiegeling van Nederlandse artsen. Voor dit onderzoek zijn 1.765 deelnemers aan het KNMG artsenpanel uitgenodigd (657 huisartsen en 1.108 specialisten). Uiteindelijk hebben in totaal 702 artsen deelgenomen aan het onderzoek (39,8%). Dit is onderverdeeld in 236 huisartsen (35,9%) en 466 specialisten (42,1%).